Przeanalizujmy wyniki wyborów do sejmu (2023) z podziałem na gminy.
Na powyższym wykresie różnica w wynikach KO i PiS w punktach procentowych (od KO odjąłem PiS). Czyli wartość „100” oznacza, że KO otrzymało 100%, PiS 0%. Oczywiście takiej sytuacji nie było w żadnej gminie, ale teoretycznie mogła wystąpić – dlatego takie ustawiłem granice dla gradientu kolorów (w komentarzu rozwinięcie jej kwestii).
Zmieńmy granice gradientu na takie, jakie są w danych.
Coś zaczyna być widać! Ale na pewno da się lepiej. Podejdźmy do tego inaczej: kolorem żółtym oznaczmy gminy, w których więcej głosów otrzymało KO, a fioletowym PiS.
Trochę za bardzo ten fioletowy rozlał się po kraju… Zróbmy coś z tym. Do KO dorzućmy Trzecią Drogę i Lewicę, to przecież to samo.
I pięknie! Nie uwierzycie, ale dokładnie połowa gmin (co do jednej) ma kolor fioletowy, a druga żółty. To nie może być przypadek – wystarczyło trochę pokombinować i prawda wyszła na jaw.
Czy to była manipulacja? Cóż, to zależy. Każdy z tych wykresów prezentuje rzeczywiste dane, nic nie oszukałem. Pytanie, który wykres pojawi się w gazecie i pod jakim tytułem.
Komentarz
Dodajmy, że pierwszy wykres to i tak tylko korelacja. Czy nasze preferencje wyborcze zależą od tego, czy mieszkamy na wschodzie, czy na zachodzie? Być może w jakiejś części tak, ale z takiej mapy nie wiadomo, jak duża jest to część. Bo to, na kogo głosujemy, zależy np. od wykształcenia i wieku – i struktura tych zmiennych jest inna na wschodzie i zachodzie. Więcej na ten temat: https://danetyka.com/wschod-zachod/.
Co do pierwszej mapy, to zauważmy, że gdy ktoś prezentuje wykres, w którym oś Y nie zaczyna się od zera, nierzadko jest oskarżany o manipulację. Czasem słusznie, czasem nie (https://danetyka.com/wykres-od-zera). A co z rozpiętością koloru? Czy taki gradient też nie powinien zaczynać się „od zera”? (tutaj za takie zero można uznać wartości -100 i 100). Nie twierdzę, że tak (to zależy od konkretnego przypadku), natomiast można uzyskać ten same efekt, co w przypadku osi Y: nawet niewielkie różnice zostaną pokazane jako znaczące.
