[Aktualizacja 10/2026] W artykule prezentuję dwa trendy w polskim szkolnictwie: wzrost liczby uczniów realizujących obowiązek szkolny poza szkołą (edukacja domowa) oraz wzrost liczby uczniów uczęszczających do szkół niepublicznych. Zobaczymy jednak, że kategorie “edukacja domowa” oraz “szkoła niepubliczna” są na tyle różnorodne, że warto wprowadzić bardziej szczegółowy podział.
Edukacja domowa
Na poniższym wykresie odsetek uczniów w edukacji domowej (ED) w latach 2020-25, w zależności od typu szkoły.
Jest to jednak zbyt proste spojrzenie na ten temat, bo pod terminem “edukacja domowa” kryją się obecnie dość różne systemy edukacyjne. W 2025 roku wśród szkół podstawowych, w których przynajmniej jeden uczeń jest w ED, w połowie przypadków tacy uczniowie są wyjątkami: stanowią poniżej 1% wszystkich uczniów. W 67% szkół uczniów w ED jest poniżej 5%. Na drugim biegunie jest 10% szkół, w których co najmniej 80% uczniów jest w ED. Innymi słowy, mamy dwa przypadki: szkoły, w których uczniowie ED są wyjątkami, oraz szkoły specjalizujące się w ED. Oczywiście jeśli spojrzymy z perspektywy uczniów, to znaczy do jakiego typu szkoły jest zapisany losowy uczeń ED, większość z nich będzie w szkołach specjalizujących się w ED. Bo chociaż stanowią one jedynie 10% wszystkich szkół, to większość uczniów ED jest zapisanych właśnie do nich.
Szkoły specjalizujące się w ED też różnią się między sobą. Część z nich powstała z myślą o obsłudze dużej liczby uczniów rozproszonych geograficznie. Aby ten cel zrealizować, takie szkoły zwykle udostępniają specjalną platformę z materiałami do nauki, ułatwiającą komunikację itp. Najpopularniejszą jest Szkoła w Chmurze. Takie szkoły będę nazywał “szkołami platformowymi”.
Ostatecznie wyróżniłem cztery grupy szkół:
- Szkoła w Chmurze.
- Szkoły platformowe inne niż Szkoła w Chmurze.
- Szkoły specjalizujące się w ED, niebędące szkołami platformowymi.
- Pozostałe szkoły, do których są zapisani uczniowie ED.
Szkołę w Chmurze (1. grupa) identyfikowałem po nazwie, szkoły platformowe (2. grupa) po opisie na stronie internetowej, ograniczając się wcześniej do szkół, w których jest co najmniej 90% uczniów ED. Szkoły bez platformy, ale w których co najmniej połowa uczniów to uczniowie ED, zaliczyłem do szkół specjalizujących się w ED (3. grupa), pozostałe szkoły to 4. grupa. Ośmiu szkół nie udało się zaklasyfikować, głównie dlatego, że zostały zamknięte. Na poniższych wykresach odsetek uczniów ED, z podziałem na zaproponowane grupy (uwaga: skale na osi Y są inne).
W 2025 roku w szkołach podstawowych uczniowie ED stanowią mniej niż 0,8% wszystkich uczniów. Nastąpił wzrost popularności tej formy nauczania w stosunku do 2020 roku, choć wciąż uczniowie ED stanowią wyjątek. Za ten wzrost odpowiadają głównie Szkołach w Chmurze i inne szkoły platformowe.
W liceum trend rosnący jest znacznie silniejszy i odsetek uczniów ED przekroczył 4%. Zdecydowana większość jest zapisana do szkół platformowych. Warto tu jednak dodać, że biorąc pod uwagę wszystkie szkoły ponadpodstawowe, czyli również technika i szkoły branżowe, uczniów ED w 2025 było 2% (w technikach i szkołach branżowych zjawisko prawie nie występuje).
Podsumowując oba wykresy, wzrost uczniów ED w ostatnich latach to niekoniecznie efekt większego zainteresowania tą formą edukacji, ale ofertą konkretnej szkoły – Szkoły w Chmurze.
Szkoły niepubliczne
Drugi charakterystyczny trend to wzrost uczniów zapisanych do szkół niepublicznych. Na poniższym wykresie odsetek uczniów uczęszczających do takich szkół w latach 2013-25.
W dalszej analizie skupiam się na latach 2020-25 (dla wcześniejszych brak wystarczająco szczegółowych danych). Poniżej odsetki uczniów w szkołach niepublicznych w różnych typach szkół.
Trend rosnący jest widoczny szczególnie w przypadku liceów. Głównym powodem jest jednak zwiększająca się liczba uczniów w edukacji domowej, którzy w większości (97%) są zapisani do szkół niepublicznych. Poniżej wykres z pominięciem takich uczniów ED. Oś Y w tej samej skali.
Podobnie jak w przypadku edukacji domowej, również szkoły niepubliczne są bardzo różne. Mimo że potocznie są one kojarzone ze “szkołami prywatnymi”, to w rzeczywistości są prowadzone przez różne organy: stowarzyszenia, osoby fizyczne, spółki handlowe, fundacje czy organizacje wyznaniowe. W części przypadków taka szkoła wciąż jest bezpłatna i rodzic może nawet nie wiedzieć, że jest to szkoła niepubliczna. Dlatego poniżej pokazuję odsetki uczniów w szkołach niepublicznych, ale z podziałem na organ prowadzący szkołę. Wyróżniam cztery kategorie, w skład “Inne” wchodzą uczelnie, organizacje wyznaniowe, izba rzemieślnicza, samorząd gospodarczy i zawodowy oraz organizacje związkowe. Podobnie jak na poprzednim wykresie, pominąłem uczniów ED.
Większość uczniów uczęszcza do szkół niepublicznych prowadzonych przez fundacje i stowarzyszenia lub spółki handlowe (fundacje i stowarzyszenia to prawie połowa) I to właśnie szkoły prowadzone przez te podmioty są odpowiedzialne za trend rosnący.
