Frekwencja w wyborach parlamentarnych w 2023 wyniosła rekordowe 74%. W jaki sposób wpłynęło to na wyniki?
Trudno na to pytanie odpowiedzieć, ale spróbujmy się chociaż nad tym zastanowić.
Na powyższym wykresie porównanie frekwencji w 2023 i 2019 dla każdej gminy. Jeśli w którejś z nich frekwencja nie uległa zmianie, punkt powinien leżeć na zaznaczonej prostej. Jak widać, wszystkie punkty leżą powyżej, co oznacza, że frekwencja zwiększyła się w każdej gminie.
Oczywiście nie w każdej tak samo. Na kolejnym wykresie różnice naniesione na mapę.
Kolejny wykres to zależność między frekwencją a poparciem dla danej partii.
Wziąłem rok 2023, ale dla roku 2019 wygląda to bardzo podobnie. Jak widać, gdyby wybory odbyły się tylko w gminach o wysokiej frekwencji, wyniki byłyby zupełnie inne.
Co się w takim razie stanie, jeśli w kolejnych wyborach frekwencja będzie jeszcze wyższa? Ach, gdyby życie było takie proste i z korelacji wynikałaby przyczynowość! Spójrzmy na ostatni wykres.
Oś Y jak poprzednio, ale na osi X zaznaczyłem RÓŻNICĘ między frekwencją w 2023 i 2019. Gdyby wybory odbyły się tylko w gminach o dużym wzroście frekwencji, wyniki byłyby zupełnie inne.
Gdy się nad tym zastanowić, nie jest to zaskakujące. W gminach o wysokiej frekwencji mogło wystąpić pewne „wysycenie” (poza tym jeśli w 2019 głosowało 90% osób, bo w 2023 nie mogło zagłosować o 20 p.p. więcej). Jeśli chcemy oszacować wpływ dalszego wzrostu frekwencji na wyniki, korelacja między frekwencją a wynikami jest raczej bezużyteczna.
Komentarz
Napisałem, że korelacja między frekwencją a wynikami jest raczej bezużyteczna, choć na podstawie tej analizy można argumentować, że niekoniecznie: tylko trzeba ją „odwrócić” (czyli spodziewać się takich wyników, jakie są dotychczas w gminach o niskiej o frekwencji). Ale jest to oczywiście znacznie bardziej skomplikowane. To, w jaki sposób frekwencja wpłynie na wyniki, zależy od tego, jakie osoby zostaną zmotywowane.
Do wyznaczenia krzywych wykorzystuję model GAM i ważę liczbą oddanych głosów w danej gminie – także uwzględniam fakt, że wysoka frekwencja w Warszawie oznacza co innego, niż w niewielkiej gminie.
